روش تحقیق

  • مقدمات پژوهش
    در این بخش باید ترسیم کلی از فرایند کارمان داشته باشیم. اینکه پژوهش چیست و از کجا باید آغاز شود؟؛ اهمیت و اخلاق پژوهش؛ گونه شناسی و مراحل کلّی پژوهش؛ تجزیه موضوع از راه بارش پرسش ها؛ گونه شناسی، تبارشناسی و طبقه بندی پرسش ها؛ مسئله یابی و مسئله شناسی؛ چیستی طرح، بیان مسئله، تبارشناسی و تحدید دامنه پژوهش، اهمیت و اهداف آن؛ پرسش ها و فرضیه ها، پیشینه ها و نوآوری ها؛ روش و ساختارمندی پژوهش؛ منبع شناسی (گونه شناسی منابع غیرالکترونیکی)؛ منابع الکترونیکی پژوهش؛ ارزش گذاری و اعتبارسنجی منابع؛ منبع یابی برای موضوع یا مسئله پژوهش (جمع آوری، دسته بندی و تنظیم منابع)؛ منبع خوانی یا مهارت های استفاده از منابع پژوهش؛ گردآوری اطلاعات و مطالعه تجسّسی؛ فیش و فیش نویسی؛ اندیشه ورزی در متن اطلاعات، مقایسه و تفسیر معنا، تحلیل، فهم عمیق و نقد؛ روش ارجاع دهی و انواع آن (مهارت مستندسازی)؛ گزارش نویسی؛ خطاشناسی و درست نویسی در تدوین متن تحقیق؛ بندچینی و ویرایش پیش نویس؛ مقدمه نویسی، چکیده نویسی و نتیجه گیری؛ مدیریت روند تحقیق پایانی، تمامی این موارد در ابتدا تعیین می شوند.
  • فرآیند پژوهش: شناخت مساله و بررسی ادبیات پژوهش و تعریف مساله
    قبل از شروع به گردآوری دادهها، الزم است مسأله مورد پژوهش را به درستی مشخص، تعریف و حدود آن را روشن کرد. میتوانید با طرح سؤاالت زیر و نگارش پاسخهای مربوط مسأله خود را به روشنی مشخص نمایید. چه چیز موجب بروز این مسأله شده است؟/مسأله موردنظر چه ویژگیهایی دارد؟/ مسأله تا چه حد و برای چه کسانی مؤثر است؟/تداوم مشکل چه مسائلی را به همراه خواهد داشت؟ به طور کلی بیانمسأله از ۳ بخش اصلی تشکیل میشود:
    • بخش اول: این بخش برای تعریف مشکل پژوهش پیشبینی شده است. در این بخش باید کلیه متغیرهای اصلی مشکل را مطرح ساخت و روابط آنها را تشریح کرد. در این بخش در صورت لزوم میتوان به تاریخچه بروز مسأله پرداخت و سیر تحوالت را مطرح ساخت. یکی دیگر از اجزای بخش اول بیانمسأله، اهمیت مسأله است. در این قسمت باید مشخص نمایید که چرا انجام این پژوهش مهم است، برای چه کسی و کدام سازمان اهمیت دارد و اهمیت پژوهش در کدام زمینههاست. در اینجا باید مطالبی از آثار اندیشمندان و صاحبنظران و دیگر پزوهشگران در حمایت از ادعای خود مبنی بر اهمیت پژوهش همراه با استناد ارائه دهید. از دیگر اجزای این بخش میتوان به نحوه برخورد با مشکل، راهحلها و خدمات موجود اشاره نمود. اقداماتی که در حال حاضر برای رویایی و مهار مشکل صورت میپذیرد را میتوان در این بخش مطرح ساخت. باالخره آخرین محوری که در بخش اول بیان مسأله باید مطرح شود، بحث عوارض ناشی از تداوم مشکل است. در اینجا باید تشریح شود اگر اقدامی صورت نپذیرد، بر اساس شواهد موجو و روند پیشرفت، با ثابت بودن متغیرها، مشکل چگونه تداوم خواهد یافت.
    • بخش دوم در این بخش باید راهحل یا عوامل مؤثر بر حل مشکل مطرح شوند. برای این منظور یافتههای پژوهشهای مربوط بسیار مفید خواهند بود.
    • بخش سوم در بخش پایانی بیان مسأله، باید توضیح دقیقتری از این که میخواهید در این پژوهش چه کاری را به انجام برسانید و جزئیات بیشتری از کار را مطرح سازید.

    آنچه در ۲ بخش نخست بیان مسأله بسیار حائز اهمیت است، موضوع استناد است. تمامی مطالبی که در بخش اول و دوم بیانمساله مطرح میشوند، باید از استناد علمی درستی برخوردار باشند. ارائه هرگونه مطلبی در بیان مسأله که فاقد استنادعلمی معتبر باشد، هر قدر هم مبتنی بر واقعیات باشد، مورد قبول نخواهد بود

    .
  • فرآیند پژوهش: تدوین مبانی تئوریک و فرضیه های پژوهش
    در پژوهشهای کمی و تجربی و در پژوهشهای ترکیبی، شاهد تدوین فرضیه هستیم. در این پژوهشها فرضیه همواره برگرفته از سؤال پژوهش است، لذا تا زمانی که سؤاالت پژوهش خود را به درستی مشخص و تعریف نکرده باشید ارائه فرضیه بی معنی است. فرضیه، حدس عالمانهای است درباره حل یک مسأله. فرضیه را میتوان به منزله رابطهای منطقی بین دو یا چند متغیر تعریف کرد که به صورت جملهای آزمونپذیر بیان میشود. به بیان دیگر فرضیه، پاسخی بخردانه، احتمالی و موقت به سؤال پژوهشی است که در مراحل بعدی پژوهش، درستی یا نادرستی آن مورد آزمایش قرار میگیرد. تعریف واژه ها برای هر واژه تعریف نظری و تعریف عملی نوشته شود. _ تعریف نظری براساس تعاریفی است که توسط صاحبنظران ارائه شده است. در این تعریف، پژوهشگر یک متغیر را به وسیله مفاهیم دیگر تعریف میکند. _ تعریف عملی در تعریف عملی، پژوهشگر نحوه مشاهده و اندازه گیری متغیر را در شرایط واقعی پژوهش توضیح میدهد. تعریف عملی باید به صورت دقیق و با کلمات ساده و واضح بیان شود.
  • پرسش های پژوهش
    ارتباط تنگاتنگی بین عنوان، اهداف، سؤاالت و فرضیات پژوهش وجود دارد. سؤاالت پژوهش دقیقاً برگرفته از اهداف ویژه خواهند بود. سؤاالت پژوهش باید با نظمی سیستماتیک و به ازاءِ هر هدف ویژه یک سؤال پژوهشی و دقیقاً با همان متغیر یا متغیرهای موجود در آن هدف ویژه طرح گردد. شایان ذکر است که همیشه نیازی به نگارش سؤاالت و فرضیات پژوهش به طور همزمان نیست. اگر پژوهش شما از نوع توصیفی باشد، معموالً تنظیم سؤال کفایت مینماید ولی اگر پژوهش از نوع تحلیلی یا تجربی باشد در آن صورت باید در پیشنهاد طرح پژوهش فرضیات مناسبی را هم بنویسید. به طورکلی در ارزیابی طرح پژوهشی، یکی از مهمترین بخشهایی که مورد بررسی قرار میگیرد، سؤاالت پژوهش است. با وجود آنکه سؤاالت پژوهش، از اهداف اختصاصی یا ویژه منتج میشوند، نقش مهمی در شفاف شدن اهداف و زمینه کار پژوهش ایفا مینمایند. مطرح ساختن سؤال پژوهش امکان نیل به نتایج مطلوب را افزایش میدهد.
  • پیشینه پژوهش
    چارچوب نظری یا چارچوب پنداشتی در این قسمت پژوهشگر باید مفاهیم اصلی و بنیادی پژوهش خود را تعیین کرده و با بهرهگیری از آثار و نوشتههای اندیشمندان و نویسندگان مختلف و حتماً با استناد و با رعایت نظمی معقول به توصیف و تشریح این مفاهیم در چارچوبی علمی بپردازد.مروری بر پژوهش های مرتبط با موضوع در داخل و خارج از کشور فصل دوم با مرور پژوهشهای مرتبط با موضوع در داخل و خارج از کشور خاتمه مییابد. در این فصل ابتدا پژوهشهای داخل کشور و در ادامه پژوهشهای خارج از کشور را مطرح نمایید. دقت نمایید که مطالب بر اساس تاریخ انتشار و از جدید به قدیم تنظیم شوند. به عبارت دیگر اولین پژوهش مطرح شده در هر دو قسمت داخل و خارج از کشور، جدیدترین پژوهش خواهد بود. نکته: در برخی از پژوهشها، فصل دوم میتواند چارچوب تاریخی و چارچوب نظری را به صورت جداگانه داشته باشد. گاه ممکن است بنا به ضرورت و یا عدم دسترسی به منابع مربوط یکی از این بخشها را حذف نمایید. اما بخش مربوط به مرور پژوهشها در تمام پایان نامه ها، رساله ها و پروژههای پژوهشی الزامی است. مقالات مطرح شده رابطه مستقیمی با موضوع و یا عنوان پژوهش داشته باشد/مطالب بر اساس تاریخ انتشار و از جدید به قدیم مرتب شده باشند/ مقالات بر اساس محل انجام پژوهش در داخل یا خارج از کشور تفکیک شده باشند/ مقالات مربوط با موضوع پژوهش، به تعداد کافی مورد بررسی قرار گرفته باشند/ ژورنالهای مورد استفاده دارای رتبه علمی باشند/ ترجیحاً از تاریخ انتشار مقاالت حداکثر ۵ سال سپری شده باشد/ آدرس کامل کتابشناختی مقاالت استناد شده در بخش منابع ذکر شده باشد/ اطلاعات مورد نیاز به قدر کفایت از مقاالت استخراج و درج شده باشد.